web analytics

Preek 21 Oktober 2018 – Alternatief: Herstel

21
Okt

21 Oktober 2018

Oggenddiens

Preektema Alternatief: Herstel

Inleiding

Vandag is die tweede Sondag in ons reeks: Alternatief.
Verlede Sondag het Zander gesels oor hoe ons elkeen ‘n verantwoordelikheid het om die land se storie op ‘n positiewe en hoopvolle manier te herskryf.
Vandag gesels ons oor verhoudings en hoe elkeen ‘n rol kan speel om verhoudings te herstel. Naby-verhoudings en ook verhoudings tussen verskillende groepe.

Ons begin met hierdie oefening:
Kyk of jy iemand raaksien wat presies soos jy lyk.
Ek dink ons het konsensus dat niemand hier presies dieselfde is nie. Ons lyk nie dieselfde nie, ons is mense van verskillende ouderdomme, ons kom uit verskillende agtergronde, ons het verskillende uitdagings, ons het verskillende stokperdjies of werke. As ek vir julle sou vra om verskille te soek, sou ons ‘n lang lys kon noem. Wanneer ons besig is met die gewone gang van ons lewe en veral as ons in konfliksituasies met iemand kom of met ‘n groep mense wat anders as ons is, dan is ons geneig om net die verskille raak te sien en dit dryf mense uitmekaar uit.
Ek gaan ‘n paar vrae vra en almal wat daarmee kan vereenselwig, moet hulle hand hoog in die lug opsteek.
Wie het almal blou oë?
Wie is in Pretoria gebore?
Wie hou van pizza?
Wie hou niks van verandering nie?
Wie het al iemand aan die dood afgestaan?
Wie voel soms onveilig en bang?

As ‘n mens na dieper dinge begin kyk en bietjie anders na die persoon kyk, kom ‘n mens agter dat almal van ons baie in gemeen het. Ons is ‘n baie homogene groep, met ander woorde ons almal praat Afrikaans, is in die NG kerk ensovoorts, maar as jy hierdie oefening met ‘n diverse groep sou doen, sou ons net soveel ooreenkomste sien.
Wanneer ons verder kyk en die mens of mense voor ons raak sien, gebeur daar iets in ons. Ons kyk verby die verskille en sien die mens voor ons se hart raak. Hierdie klein daad van raak sien, kan herstel bring in verhoudings.

Lukas 19:1-10 – Saggeus
Vandag kyk ons na ‘n verhaal waar hierdie gebaar van raak sien en omarm, sommer ‘n klomp verhoudings herstel het.
‘n Ruk gelede was ek seker die rykste man in ons dorp, maar terselfdertyd ook die ongelukkigste. Nou is ek baie armer maar baie gelukkiger as ooit vantevore. Ek het nooit gedink dat ‘n mens meer geluk met minder aardse rykdom kan ervaar nie. Ek wil baie graag vir jou vertel wat met my gebeur het want miskien is jy ook ‘n ongelukkige mens. Miskien soek jy ook die resep van ware geluk in jou lewe. My naam is Saggeus dit beteken “onskuld”. Maar ek was baie ver van wat hierdie naam beteken. Kom ek vertel van die dag waar ek raak gesien is….

Kom ons lees saam Lukas 19: 1-10
19 Jesus het in Jerigo gekom en was op pad deur die stad. 2 Daar was ’n man met die naam Saggeus, die hooftollenaar, ’n ryk man. 3 Hy het geprobeer om Jesus te sien, maar weens die skare kon hy nie, omdat hy te kort was. 4 Hy hardloop toe vooruit en klim in ’n wildevyeboom om Jesus te kan sien, want Hy sou daar verbygaan. 5 Toe Jesus by die plek kom, kyk Hy op en sê vir hom: “Saggeus, kom gou af, want Ek moet vandag in jou huis tuis gaan.” 6 Hy het toe gou afgeklim en Jesus met blydskap ontvang. 7 Almal wat dit gesien het, het beswaar gemaak en gesê: “Hy gaan by ’n sondige man tuis!” 8 Maar Saggeus het opgestaan en vir die Here gesê: “Here, ek gaan die helfte van my goed vir die armes gee, en waar ek iets van iemand afgepers het, gee ek dit vierdubbel terug.” 9 Daarop sê Jesus: “Vandag het daar redding vir hierdie huis gekom; ook hierdie man is ’n kind van Abraham. 10 Die Seun van die mens het immers gekom om te soek en te red wat verlore is.”
Lukas begin die verhaal deur te vertel dat Jesus in Jerigo aangekom het en dat Hy op pad was deur die stad. Hy spring dan dadelik in die verhaal na ‘n karakter met die naam Saggeus wat ons aandag vra.
Daar is drie feite van Saggeus wat hom beskryf en dit is oorgenoeg om vir ons ‘n prentjie te gee van wat hier gebeur.
Saggeus was ryk, hooftollenaar en ‘n kort man.
Hierdie beskrywings help ons om te besef dat Saggeus nie ‘n gewilde man was nie. Tollenaars was die mense wat belasting ingevorder het vir die Romeinse regering. Alles wat hulle meer kon insamel as wat hulle moes, kon hulle hou. Saggeus was een van die hooftollenaars en het waarskynlik die mense uitgebuit en homself verryk. Om ryk te wees in ‘n gemeenskap waar almal meestal arm was, het jou ook ‘n randfiguur gemaak.

Wat doen Jesus?
In die teks probeer Saggeus vir Jesus sien, maar hy kan nie omdat hy te kort is en ook omdat daar soveel mense om Jesus saam drom. Dit is eintlik so ironies dat hy probeer om Jesus te sien en dan net daarna lees ons dat Jesus onder die boom stop en hom raak sien.
Jesus sê vir Saggeus: “Saggeus, kom gou af, want Ek moet vandag by jou huis tuis gaan.” Jesus stop en sien Saggeus raak. Hy kyk met liefde en ontferming.
Die skare (mense in die dorp) hou nie van wat gebeur nie. Hulle hou nie daarvan dat Jesus Homself ontferm oor ‘n skelm nie. Mens sou kon sê dat die skare kyk en die verskille raak sien. Hulle kyk van ver af en met oë van vyandskap.
Met dit in gedagte, dink aan die mense se reaksie as Jesus hom vra om by hom te gaan eet. Dit was in die antieke tyd net soos vandag ‘n daad van vriendskap.
Alhoewel dit Saggeus is wat eintlik vir Jesus wou sien,is dit uiteindelik Jesus wat Saggeus raak sien.
Die feit dat Jesus vir Saggeus raak sien en by sy huis gaan kuier, wys vir ons dat Jesus Hom self oor Saggeus ontferm. Jy het nie in daardie tyd om ‘n tafel saam met mense gesit wat nie jou mense was nie. Hierdie gebaar van Jesus verander Saggeus se lewe. Daar kom herstel tussen hom en God. Daar kom herstel in sy eie menswees, waar hy tot insig kom oor wat hy verkeerd gedoen het en die herstel vloei uit na die mense om hom.
Want wat is Saggeus se eerste reaksie nadat hy Jesus met blydskap in sy huis ontvang het? Hy het opgestaan, volgens vers 8, en vir Hom gesê: Here, ek gaan die helfte van my goed vir die armes gee, en waar ek iets van iemand afgepers het, gee ek dit vierdubbel terug
Die feit dat Saggeus sê dat hy die geld wat hy gevat het, gaan terug gee, skep vir ons in die storie hoop dat Saggeus se verhouding met die mense rondom hom sal herstel. Saggeus sien hulle as mense raak, by wie hy gevat het. Dit sal hopelik weer maak dat hulle hom ook raaksien en hulle oor hom ontferm.
Dit gaan dus nie net oor die eindbestemming van Jerusalem nie, hoe belangrik dit nou ook al is nie.  Dit gaan nie eers oor die voorbereide etes met uitgesoekte gaste nie.  Dié sou Jesus ook kon hê by sy vriende in Betanië waar Hy die laaste week van sy lewe sou deurbring.
Maar, wat ons moet raaksien, dit gaan in die lewe ook oor die spontane ontmoetings van elke dag, waar uitgereik word, waar ingesluit word, waar bederf word.
En dit sal altyd beteken dat ons ’n grens van een of ander aard moet oorsteek.
Klemens van Aleksandrië, ’n vroeë kerkvader, skryf in sy boek Stromata dat Saggeus deur die dissipels Mattias genoem is, dieselfde Mattias wat die plek van Judas Iskariot in die apostelkring na Jesus se hemelvaart oorgeneem het (Hand. 1:26).  Latere geskrifte sê dat Saggeus die Tollenaar die eerste biskop (kerklike leier) van Sesarea geword het, die plek waar ook Kornelius die Here ontmoet het deur die bediening van Petrus.

JERIGO VERANDER OOK

Maar belangrik.  Dit is nie net Saggeus wat verander nie.  Daar kom ook verlossing vir die gemeenskap van Jerigo.  Dink aan die talle mense in Jerigo wat verarm is deur Saggeus se opportunistiese finansiële tegnieke.  Wanneer die hoofskurk Jesus vind en sy lewe verander, kan mense weer ekonomies asemhaal en is hulle lewe veilig.  Saggeus se bekering sit kos terug op die kinders se borde.  Dit beteken dat arbeiders, handelaars, boere, alle ekonomies-aktiewe persone in die bevolking ’n sug van verligting kan slaak.  Daar het ekonomiese uitkoms gekom.

So ‘n gemeenskap word deur Jesus raak gesien en aangeraak.

Vandag
Wanneer ons praat oor verhoudings, sou ons ‘n klomp goed kon noem wat verhoudings herstel. Dit is ‘n baie wye onderwerp, met ‘n klomp kante.
Vandag glo ek dat hierdie een beginsel wat ons in die Saggeus-verhaal lees, ons al baie help.
Dit is: Met ons behoort dit presies dieselfde te wees. Wanneer God ons raak sien, leer Hy ons ook om ander raak te sien.
Mag die besef dat God jou raak sien, jou aanspoor om ander raak te sien.
Mag jy leer om verder te kyk as die verskille.
As iemand by die werk jou die heeltyd kwaad of seer maak. Hoe kan jy deur God se genade anders kyk na daardie persoon? Dalk kan jy ook daardie persoon se situasie en kant raak sien. Dit is nie maklik nie, maar as ons dit regkry, verander ons en dit verander die ander persoon.
As jy en jou man of vrou of kinders heeltyd in konflik is en jul verhouding is gebreek, vra God om jou te help om uit jou eie skoene, jouself in hulle skoene te sit en te kyk wat gebeur.
As ‘n maatjie by die skool jou pla; dink ‘n bietjie of daar nie iets anders fout is nie.
As jy dalk voel jy word verkeerd verstaan, besef dat God jou raak sien.
In ons daaglikse ontmoeting met Jesus Christus word ons geleer om anders te kyk. Om dié dinge te kan raak sien waarna ons nog altyd gekyk het en nog nooit werklik raak gesien het nie.
Die redding wat Jesus bring, is nie ‘n individualistiese saak nie. God se redding hef nie alleen ons isolasie van God op nie, maar ook ons isolasie van mense.
Die oomblik wanneer ons dít sê, moet ons besef dat Jesus Christus mense nie maar net uit gelos het nie. Hy het onder die boom gestop; Hy het by tollenaars tuis gegaan; Hy het die ryk man se armoede raak gesien; Hy het ander mense raak gesien.
God se mense moet dit ook doen – mense anders raak sien.

Hierdie verhaal laat my wonder wie die Here dalk vir my as ‘n vriend wil gee wat ek glad nie raak sien nie:
– die vrou by die werk wie ek gewoonlik ignoreer.
– die man wat dalk nie my taal praat nie
– die ou wie se kultuur van myne verskil.

(Kyk na die video)

Genesis:
Ek dink ‘n groot vraag wat ons as gelowiges onsself moet afvra, is: Hoe leer ek myself ken in ‘n verhouding met ander? Die Here het ‘n baie groot deel van die antwoord gegee toe Hy Eva gemaak het en Adam sê: “Hierdie keer is dit een uit myself, een soos ek. Daarom sal sy ‘vrou’ genoem word; sy is uit die man geneem.”
Genesis 2:23 was ‘n poëtiese manier waarop Adam eintlik sê: “Deur jou leer ek myself ken” of “Iets van jou is deel van my, daarom openbaar jy iets van my”.

Dit laat my besef. Daar is dele van myself wat ek net kan verstaan wanneer ek in verhouding staan met ander. Die ander word dus die spieël waarin ek kyk en waardeur ek myself leer ken. Hierdie geld nie net vir die huwelik nie maar ook vir menswees en verhoudings in die algemeen.

Die diepste moment bly daardie “Ek moet by jou tuis gaan…” “Ek kan nie anders nie”, sê die Here. “My goddelike hart dryf my na jou toe.” Saggeus wil Jesus sien om uit te vind: Wie is Hy? En die wonderlike dubbelsinnige antwoord is: “As jy my sien, sien jy eintlik die Een wat nie anders kan nie. Hy moet by jou wees.” Hier in die eenvoudige plek, onder die wildevyeboom, staan God oop-arms om by jou tuis te kom. Só is God se vaderhart, gedrewe deur ontfermende liefde.

In die proses is jy egter besig om die Here se werk raak te sien, om met sy oë te begin kyk en die Saggeuse van die lewe raak te sien … en bring dit ’n nuwe energie in jou geestelike lewe wat kosbaar en kragtig is.

Want God is ’n inklusiewe God:  die Een wat die skaap wat verdwaal het, gaan haal; die Een wat die muntstuk wat weg geraak het, soek tot Hy hom vind; die Een wat met verlange wag vir die verlore seun en selfs uitgaan na die oudste broer en hom innooi na die feesmaal toe.

In ‘n tyd wat die stories wat ons aanhoudend oor verhoudings hoor al hoe meer negatief raak, is dit só nodig om ‘n alternatiewe storie te skryf. Dit is nodig om die stories van waarheid en hoop te vertel. Dit is belangrik om te kies om hoop te bring en hoop te veroorsaak. Ons is geroepe om hoop te laat leef en te skep waar ons ons lewens deel met mense.

Amen

Gebed: Here, help my om te sien soos U sien. Sodat ek ‘n lewe kan leef wat bydra tot herstel.